POJĘCIA NUMIZMATYCZNE:

Awers - główna strona monety. W przypadku współczesnych monet polskich awersem jest strona z godłem państwa oraz nominałem. Na banknotach strona główna zawierać musi nazwę emitenta i podpisy odpowiedzialnych osób.

Rewers (reszka) - odwrotna strona monety zawierająca inne elementy graficzne w większym lub mniejszym stopniu związane z okolicznościami wybicia monety.

Bilon - pieniądz w postaci monet.

Destrukt – uszkodzona moneta podczas procesu produkcji. 

Emitent (wydawca) - władza zwierzchnia państwa bądź bank emisyjny, który wydał daną monetę czy banknot.

Falsyfikat ( fals ) - podrobiony banknot lub moneta.

Grading – proces potwierdzenia autentyczności monety wraz z określeniem stanu zachowania monety oraz opakowaniem w pudełko tzw. slab, trumienkę.

Holder - jest to opakowanie papierowe mające chronić monetę przed czynnikami zewnętrznymi.

Karat - jednostka masy używana w jubilerstwie. 1 karat = 0,2 grama. Posługujemy się karatami dla określenia zawartości czystego kruszcu w stopach. 1 karat to 1/24 zawartości kruszcu w stopie. Złoto 24 karatowe to złoto absolutnie czyste bez domieszek. 

Klipa - nieokrągła moneta (głównie kwadratowa).

Legenda – słowa, skróty umieszczone na monecie. 

Jednostka monetarna - nazwa pieniądza (waluty) obowiązującego w danym państwie. 

Mennica - wytwórnia monet, medali, orderów, stempli, obecnie także zakład przetwórstwa metali szlachetnych. 

Moneta bimetaliczna - moneta wykonana z dwóch różnych metali lub stopów, połączonych ze sobą mechanicznie.

Moneta kolekcjonerska - moneta wybijana w znacznie mniejszych ilościach niż monety obiegowe, przeznaczona na rynek kolekcjonerski. Zalicza się tu również monety bite masowo z napisem PRÓBA oraz lustrzanki. 

Moneta obiegowa - to moneta wybijana w masowych ilościach przeznaczona jako środek płatniczy powszechnego obiegu. 

Moneta okolicznościowa - moneta o nakładzie zbliżonym do obiegowego, wybijana tylko 1 raz, bez powtórnej emisji w kolejnych latach. 

Moneta platerowana - moneta pokryta na zewnątrz cienką warstewką kruszcu lub metalu, który osłania rdzeń monety. 

Moneta próbna - moneta wybijana w bardzo małych ilościach (do kilku tysięcy szt.) posiadająca najczęściej oznaczenie "PRÓBA", często bita z innego materiału niż późniejsza moneta masowej produkcji. 

Nominał - wartość monety lub banknotu.

Numizmatyka - nauka pomocnicza historii badająca monety i niemonetarne środki płatnicze jako źródła historyczne w aspektach gospodarczym, technicznym, politycznym, artystycznym i kulturowym. W rozumieniu potocznym numizmatyka to dziedzina kolekcjonerstwa, której obiektem zainteresowań są monety i banknoty – niekiedy nie mające charakteru obiegowego monety kolekcjonerskie i próbne, a przypadku banknotów tzw. Specimeny. 

Oksydowanie - jest to proces pokrywania powierzchni metali warstwą ich tlenków (przeciw korozji lub dla ozdoby).

Patyna - produkt korozji atmosferycznej i jej stopów w dostatecznie wilgotnym powietrzu. Jest to warstwa tlenków koloru od jasnozielonego do szarozielonego. Jej głównym składnikiem przy czystej atmosferze jest zasadowy węglan miedzi, natomiast w otoczeniu atmosfery przemysłowej, zawierającej dwutlenek siarki, towarzyszy jej zasadowy siarczan miedzi. 

Próba - zawartość czystego kruszcu w monecie. 

Rant - boczna strona monety zwana także obrzeżem. 

Restrike - zwane również jako "nowe bicie". Terminem tym określa się monety lub medale wybite przy użyciu oryginalnej matrycy ,ale w czasie późniejszym niż oryginały. Nowo powstałe monety są identyczne z pierwowzorami, dotyczy to, składu, wymiarów i daty. 

Stempel lustrzany – moneta wybita takim stemplem posiada idealnie wypolerowane (lustrzane) tło i matowy wizerunek. Stemplem lustrzanym bite są m.in. monety srebrne i złote kolekcjonerskie. 

Stempel zwykły – monety wybita takim stemplem posiada matowe tło i wizerunek. Stemplem zwykłym bite są m.in. polskie obiegówki. 

Stempel odwrócony (odwrotka) - awers w stosunku do rewersu odwrócony o 180 stopni (do góry nogami). Monety wielu krajów bite są stemplem odwróconym (np.: USA). 

Skrętka – moneta, której awers w stosunku do rewersu jest odwrócony o jakiś kąt (destrukt). 

Tampondruk - technika druku, zaliczana jako pochodna druku wklęsłego, polegająca na nakładaniu farby drukarskiej (takiej samej jak w sitodruku lub częściej specjalnej do tampodruku) za pomocą miękkiego gładkiego stempla zwanego tamponem. Przez dobranie tamponu odpowiedniego kształtu możliwy jest nadruk na nierównych i nieregularnych powierzchniach. 

Uncja - pozaukładowa jednostka masy, bądź objętości płynów stosowana w starożytnym Rzymie i krajach anglosaskich. 1 uncja masy (oz) = 1/16 funta = 28,35 g. Jedna uncja trojańska (jubilerska) (t oz) = 31,1035 g. 

Znak menniczy - znak na monecie, zwykle litera lub symbol, który identyfikuje mennicę w której dana moneta została wybita. 

Znak wodny - jeden ze środków zabezpieczenia banknotów, zazwyczaj obrazek widoczny pod światło. 



SKRÓTY NUMIZMATYCZNE:

ø / śr. - średnica 

Ag – srebro 

Al – aluminium 

Al-Mg – aluminium z magnezem 

Au – złoto 

Av. – awers - strona główna monety (można także spotkać mniej poprawną formę skrócenia w postaci: A.) 

B – brąz 

B-Al. – brązal 

b.z. – bez znaku mennicy 

b.n. – bez napisu 

b.r. - bez roku (daty) wybicia 

brakt. - brakteat 

c.a. – cena amatorska 

CuAl5Zn5Sn1 – stop Golden Nordic ( „Nordyckie Złoto”) – stop miedzi, aluminium, cynku i cyny opracowany specjalnie do wyrobu monet. 

Cu – miedź 

CuNi – miedzionikiel

den. - denar 

din. – dinar 

dol. – dolar 

duk. – dukat 

dwustr. - dwustronny 

GN (NG) – Golden Nordic - złoto nordyckie
 

fals. – falsyfikat 

FB – fosforo brąz 

Fe – żelazo 

fen. – fenig 

fr. – frank 

gr - grosz 

gr kor. – grosz koronny 

guld. – gulden 

hal. - halerz 

kop. – kopiejka 

kor. - koronny 

L – stempel lustrzany 

- mosiądz 

men. - mennica 

Mg- magnez 

MN – miedzionikiel 

M-Mn – mosiądz manganowy 

ND – brak daty na monecie 

Ni – nikiel 

Ns – alpaka 

odm. - odmiana 

Pb - ołów
 

Pt – platyna 

Rv. – rewers – strona odwrotna monety (można także spotkać mniej poprawną formę skrócenia w postaci: R.) 

rb – rubel 

rbs – rubel srebrny 

S - stal 

Sn – cyna 

st. - stempel 

szel. - szeląg 

szyl. – szyling 

tal. – talar 

wkl. – wklęsły 

w.n. – wartość nominału 

wyp. - wypukły 

Zn – cynk 

zw. – stempel zwykły 

ŻN – żelazonikiel